Tales of Sun and Rain (घामपानीका कहानी)

शहिदहरुप्रति

2012-01-30T05:28:00.000-08:00

प्रिय शहिदहरु !

तिम्रा सपनामा मैले आफूलाई समाहित गरेको छु
तिम्रा बलिदानमा मैले आफूलाई प्रवाहित गरेको छु
म आँसु चुहाउन्न, मानिसका आँसु कृतिम भैसके
म श्रद्दान्जली छपाउन्न, खोक्रा औपचारिकता भर्दिन
न जुलुस धाउँछु, न शालिक सजाउँछु
आस्थाविहिन विवेकहीन भीडमा किन सल्बलाउँछु?
कुनै कृतज्ञता होइन त्यो, प्रिय सपुतहरु
तिमीले आफूलाई बलिबेदीमा चढाएर देशको माया गर्यौ
हामीले बाँचेरै पनि देशको माया गर्न सक्नुपर्छ
तिमीले सहादत भएर देशलाई स्वतन्त्रता दियौ
हामीले बाँचेरै त्यसको रक्षा गर्नुपर्छ
र औजारहरु बोकेर देश निर्माणमा जुट्नुपर्छ
खोइ, यहाँ त सधैंभरि युद्द र कटाक्षका कुरा चलेका छन्
आफ्ना कृत्य कुकृत्यमा जोसुकैले 'शहिद' बोलेका छन्
प्रिय शहिदहरु
इमान्दारीपूर्वक
मैले आफ्नो बारीमा सुंदर सब्जीहरु उब्जाउँछु
मैले आफ्नो खेतमा सुनौला अन्नहरू लहलहाउँछु
मैले जागिरमा आफ्नो उत्तरदायित्व निभाउँछु
मैले ब्यापारमा आफ्नो धर्म राख्छु
म पढाउँछु र देशका नागरिक बनाउँछु
यसरी प्रत्येक पेशामा आफ्नो पौरख अर्पनु
यो पनि तिम्रै सपना होइन र शहिदहरु
नारा र भाषण भन्दा बेग्लै
छुट्टी र सडक नामाकरण भन्दा बेग्लै
एउटा कलाकारको सुंदर कलाकृति पनि तिम्रै सपना होइन र ?
एउटा कविको सुंदर कविता पनि तिम्रै सम्झना होइन र ?
माटोका प्रत्येक कण कण सजाउने तिम्रो सपना
बगैंचाका प्रत्येक छेउ कुना रंगाउने तिम्रो संकल्प

सबैले आफ्ना आफ्ना काँधहरु थापेर देशलाई बोकिदिए....
सबैले आफ्ना आफ्ना औंलाहरु चलाएर माटोलाई गोडीदिए.....

कुर्चीहरुले कर्तब्य नलत्याईदिए....
झन्डाहरुले गन्तब्य नबिर्सिदिए.....
हामीले आफ्नो शिर उठाउन केही गर्यौं भने
देश आफैं माथि उठ्ने छ
हामीले आफ्नै पैतालामा उभिन केही गर्यौ भने
देश दह्रोसंग उभिने छ
प्रिय शहिदहरु
मैले त शहादतलाई धड्कनमा सजाएको छु - जीवन वहार मानेर
मैले त बलिदानलाई स्पन्दनमा अटाएको छु - जीवन उपहार भनेर
तिम्रो उपकारको ऋणी छु म,
त्यसैले
एकमिनेट मौनधारण नगरेरै पनि तिम्रो आवाज सुनेको छु
प्रभातफेरीमा नझुल्केरै पनि तिमीले हिंडाएको बाटो चिनेको छु !

असन्तुष्टिका दुई स्वर

2012-01-21T04:57:00.000-08:00

बिडम्बना

घाम देख्न खोजिरहेछ

बादल छेक्न खोजिरहेछ

घाम टेक्न खोजिरहेछ

बादल अँचेट्न खोजिरहेछ

घाम लेख्न खोजिरहेछ

बादल मेट्न खोजिरहेछ

हरे, यो घम्साघम्सीले

जुग रेट्न खोजिरहेछ

-------------------

कटाक्ष

धरोधर्म,

कसैले बुझेको भए

मरिजानु , तिम्रो कविता !

यो के भनेको हो,

"विसंगत जिजीबिषा"?

शब्दका ठेलीमा बल्छी खेलेर

दुरुह अभिव्यक्तिको झ्यांग जेलेर　　

विद्वताको नाममा बिचित्रै रमिता !

यो के भनेको हो,

“निर्बासित अस्मिता”?

जब मैले लेख्छु सीधा सीधा कुरा

तिमीलाई लाग्दो हो, ‘कठै, बेसुरा!’

फुटी-कौडी भेटिएन, काव्यिक संहिता ?

तर भावले टिलपिल ! देख्यौ नि पुरा ?

कसम

2012-01-13T23:02:00.000-08:00

तिलोत्तमाले भनी-

गौतम ！

तिम्रा कवितामा निकै उपदेश छन्

प्रशस्तै संदेश छन्

देश त झन् हरफैपिच्छे छन्

बिदेश भोगेका अवशेष पनि छन्

तर तिनमा

म　प्रतिको अनुराग कहीं भेट्दिन म,

आशक्तिको थोपो देख्तिन म !

हेर न,

कविहरु कस्ता मीठा मीठा गीत-गजल लेख्छन

प्रियतमको साथमा मोहनी भेट्छन्

तिमी खाली हावामा तैरिरहेका छौ

निर्जन मरुभूमिमा फैलिरहेका छौ

मैले भनें -

तिलोत्तमा !

देश जल्दा मन पनि जल्दोरहेछ

देश बल्दा मन पनि बल्दोरहेछ

समस्याले पो खोप्दो रहेछ मेरा कविता

सन्तुष्टिले छोप्दो रहेछ मेरा कविता

कहिलेकाहीं झसंग हुन्छु -

म त कलम मात्रै न रहेछु !

पर्ख प्रिय,

यो कसम भो ,

तिम्रो लागि पनि लेखुँला

बिहानको घाममा डुबेको

यौटा उज्यालो कविता !

पूर्ण चन्द्रले भिजेको

यौटा मोहक कविता !

हिउँप्रतिको अनास्था

2011-12-31T20:12:00.000-08:00

खासैमा हिउँ

टाढाको एउटा मोह रहेछ

तृष्णाको फोस्रो आरोह रहेछ

पहाडहरु माथि चुलिएर

रंगबिरंगले सजिएर

दिनमा चारपटक रुप फेरेपनि

हिउंसंग

खासै सौहार्द्रता केही रहेनछ

खासै आत्मियता केहि रहेनछ

मुक्तिनाथ यात्रामा निस्केका हामीहरु

हिउँ हेर्न भनेर दंग थियौं

हिउँमा हिंड्ने भनेर फुरुंग थियौं

पहाड माथिबाट जहाज उड्दै गर्दा

एक चोक्टा हिउँ कतै देखेपनि

‘ऊ हिउँ’ भनेर कराउँथ्यौं

हिउँको बिशाल फाकट कल्पेर

रहस्यको नगरीमा हराउँथ्यौं

अब भने हामी आफैंप्रति हाँसिरहेछौं

हिउँका चालबाजीका कथा गाँसी रहेछौं

बताससंग फुर्र फुर्र उडेर

आँखा आँखामा बिझाउन आउने

ढिस्का ढिस्का खसेर

ठाउँ कुठाउं

बाटो खोल्सो एकसमान जमाउने

यो के गरेको हो हिउँले ?

हिंड्दा हिंड्दै गुमराह भयौं हामी

खच्चड पो बन्यो हाम्रो कोलम्बस त्यसपछि

उसका पाउछाप हाम्रा राजमार्ग !

यार, त्यत्रो दोस्ती बोकेर गइयो हिउँ भनेर

दिनभरी उसकै प्रदेशमा हिंडियो, लखतरान हुँदै

हर्हरी खरो त उठायो नै,

अनुहारभरि पोतोले डामेको रहेछ

भुवै भुवाले

अटेसमटेस जीउ ढाक्दा पनि

रातै हुनेगरी

नाक, कान र औंलामा छामेको रहेछ

दिउँसो त अरु हेर्न मन भएन,भएन

राति सपनामा पनि

सुकलाम्य सेतोपनले गिथोल्न आइपुगेपछि

हामी हतार हतार घर फर्क्यौं

ए हजुर ,

आफु त्यस्तो चिसो भएर पनि

आगो झैं भत्भती पोल्न खोज्ने

हिउँको बेइमानीको के कुरा गरौँ

घामसंग आफु हारेको रिसमा

पाइला पाइलामा अरुलाई चिप्ल्याउने

हिउँ त खुनी, बैगुनी पो रहेछ

बहुरुपी भएपनि

हिउँ उसैलाई भनेर मरिमेट्नु पर्ने

बहुगुणी चिज होइन रहेछ

हिउँ, ‘आहा’ भनेर मक्ख हुँदै

छुनजाने चिज होइन रहेछ !

केहि थुंगा / केहि गुच्छा

2011-12-17T17:14:00.000-08:00

ईन्द्रधनुष

त्यतिन्जेल नटांग

कि माकुराले जाल हालोस्

--------------------------

रुख नढाल　

तार फेरि चुँडिन्छ

बत्ति पर्खीबस्नेको मन कुंडिन्छ

------------------------------------

सुनसान जंगल

हतार-हतार हिंड्दा

आफ्नै प्रतिध्वनि

--------------------------

हल्का हिमपात

घामको हस्तक्षेप

सबथोक धुवाउंछ

--------------------------

तीखा कांस

हरेकको टुप्पामा

शीत उनेको

---------------------------

खेतको ठूलो ढुङ्गो

उप्काएर फालेपछि

गहिरो भ्वांग !

------------------------

युद्धका महानायक

बुद्धका गायक　

पैसाको पायक !

----------------------

नेपालको राजनीति

बाह्रै मास फुल्ने

तर कहिल्यै नफल्ने

ओत/छायाँ पनि राम्रो नदिने

बतास पनि छेक्न नसक्ने

तैपनि

सबैलाई अल्झाईरहने

अजबको रुख

के हो भनि कसैले सोधे भने

भन्दिनु,

त्यो यहि कविताको शिर्षक हो |

------------------

झाल र रुख

लहरे झाललाई हेरेर

रुखको अन्दाज नलाउनु

बर्खामा

झालहरुले छपक्कै छोप्छन रुखलाई

झालका पातलाई नै रुखका भन्ठानौला

झालका डाँठलाई नै रुखका भन्ठानौला

त्यो गल्ती नगर्नु

झाल पन्छाएर हेर्नु

बरु यसो गर्नु ,

हिउंदमा पढ्नु रुखलाई !

----------------

मणिहरु

मणिहरु असाध्यै सफा थिए

निकै उज्यालो चहक थियो तिनमा

हजारौं रंगीबिरंगी स्वप्नहरुको

आभा छल्किन्थ्यो

दुर्भाग्यबश ती घुले

खूब चाख मानेर, पानीमा

बर्षौंसम्म यसरी घुलिरहे कि　　

पानीको बदलिँदो स्वादको

हेक्कै भएन तिनलाई

अब संतृप्त भएर

फेरि केही उत्रेका छन् सतहमा

जे पनि घुलेर

पानी सहिनसक्नु फोहोर भएको ज्ञान छ तीसँग

तर घुल्न तयार भै बसेका

अरु नयाँ सफा मणिहरु

त्यो कुरो पटक्कै सुन्न चाहंदैनन |

देश फर्कने कुरा

2011-12-02T17:04:00.000-08:00

थुइक्क！

स्टेट्स र क्यानाडाको मौसमको कुरा छाडेर

लन्डन ओलम्पिकको रमझमको कुरा छाडेर

सिड्नी र पेरिस घुम्दाका प्रसंग नजोडेर

किन प्वाक्क सोधें हुँला मैले

जाबो देश फर्कने कुरा ?

गफै निकाल्नलाई

एप्पल र गुगल पनि त थिए नि !

शेयर मार्केटको उतार चढाव

'रिसेसन' र 'बबल' पनि त थिए नि !

------------------------------------------------------------

परदेशमा

हामी संगै एउटा रात्रिभोजमा छौं

भित्तामा देशकै तस्वीर टाँसिएको छ

तिनकुने झन्डा समेत टांगिएको छ

माहोल पनि किन्चित भिन्न छैन　देशको भन्दा

तिमी भन्दैछौ-

“हेर्नुस्,

संबिधान अझै बनेको छैन

बन्ने छाँट पनि देखिंदैन

हड्ताल, बन्द र चंदाबाजी उस्तै छ

हत्या, अपहरण र गुन्डागर्दी उस्तै छ

यत्रतत्र राजनीतिक हस्तक्षेप छ

सर्बत्र घुसपैठ र दाउपेच छ

केहि गर्न खोज्नेलाई पनि

गरिखान दिए पो,

देख्नुभएन

अस्ति एउटा उद्दोग नै बन्द भो ?“

म सुनिरहन्छु、

“अँ, हो ” पनि भनिरहन्छु、

तिमी अझै थप्छौ-

“यहाँ यस्तो राम्रो, ब्यबस्थित छ

सबकुरा सफा, सुन्दर, सुरक्षित छ

बच्चाबच्ची पनि रमाएकै छन्

महिनावारी भत्ता समेत पाएकै छन्

बिजुली, पानी सबथोक फालाफाल छ

हेर्नुस् त काठमान्डूमा के हाल छ ?

किनेर खाने चिजमा कुनै छैन भरोसा

पढिहाल्नुभो होला नि गुद्पाकको तमाशा ! “

म मुण्टो हल्लाउँछु

तिमी झन् उत्साहित हुँदै भन्छौ-

“बरु हजुर,

बिदेशमै बसेर

हामीले देश बचाएका छौं

अर्थतन्त्र गिर्न नदिन

रेमिटान्स पठाएका छौं

चाडबाडमा जमघट गरेर

संस्कृति समेत जोगाएका छौं

देशको माया कसलाई हुँदैन र ?

सकेसम्म त राखेकै छौं नि स्वदेशको नाम

अब उतैकाले गरे पो हुन्छ राम्रो काम ！

हैन र हजुर ?”

बिस्तारै तिमी यसो पनि भन्छौ-

"पाखुरीमा बल छउन्जेल

२/४ पैसा कमाउने बेलामा

यस्तो स्वर्गजस्तो ठाउँबाट

देशै भनेर फर्कने कुन मुर्ख होला र ?”

बिदा हुने बेलामा

लामो अभिवादन गर्दै

मनमनै तिमीलाई भनिरहें -

“यत्तिका जानकार,

दिग्गज होनहार,

तहैपिच्छेका छात्रवृत्ति,

मानपदवी, अलंकार

तिमी नै यसो भन्दैछौ

उसोभए

कसले बनाइदिएर

कहिले देश फर्कौला तिमी ?”

--------------------------------------------------------------

देश नफर्कनलाई तिमीसंग अनगिन्ती तर्कहरु छन्

देश फर्कनलाई तिमीसंग अनगिन्ती शर्तहरु छन्

तिनको झारफुक समाधान नदेखेर हो कि

तिम्रा शब्दका अस्थिपंजरमा विदेश पलाइरहेको देख्छु म

तिम्रो देशप्रेमको परिभाषाबाट देश डराइरहेको देख्छु म !

मन राख्ने आग्रह

2011-11-24T05:27:00.000-08:00

मन कसैको भाँच्न हुँदैन

भाँचिन्छ कि भनेर जाँच्न पनि हुँदैन

मन त राख्ने चीज पो

राखिदिनुपर्छ

सानो, ठूलो जो होस्, आफ्नो - पराइ

प्रेमको उज्यालोले ढाकिदिनुपर्छ

थाहा हुँदैन,

कतिबेला कसको मन लुलो भएर बसेको हुन्छ

घाउ सानै भएपनि पीर ठूलो भएर बसेको हुन्छ

मजाकमै सही

मनको कोमल तन्तुमा घोच्न हुँदैन

के नै फरक पर्छ भनी सोच्न हुँदैन

मन सबैको उस्तै भएपनि

उहीं हुँदैन

आफ्नो मन हिमाल झैं अग्लिंदै गर्दा

हिउँ झैं पग्लिँदो मनमाथि नटेक

आफ्नो मन इन्द्रेणी झैं रंगिएको बेला

कुहिरो झैं धुम्मिँदो मनलाई नहेप

मनको संबेदनलाई सम्बोधन गर

थाहा हुँदैन,

कतिबेला तिम्रो मन पनि

मसिनो छेस्को भएर हल्लिएको हुन्छ

कसैको नजर नपर्ने

साँगुरो गल्ली हुँदै रल्लिएको हुन्छ

बोलाएर बोलिदिने

कुनै मनको खोजीमा हुन्छ त्यो

त्यसैले, मन फर्किने बाटो राख

मनलाई मनकै साटो राख

मन भाँचियो भने धेरै थोक भाँचिन्छ

दुखले आर्जेका धेरैथोक नासिन्छ

फेरी जोड्दा पर्ने तोडलाई सम्झेर

मन कसैको भाँच्न हुँदैन,

भाँचिन्छ कि भनेर जाँच्न पनि हुँदैन　|

गोधुलीका स्वरहरु

2011-11-18T17:28:00.000-08:00

परिबर्तन

अंगालोमा कस्न खोजें बतासलाई

अडिएन

तानेर धुकधुकीमै राखें

निस्कँदै जाँदै गर्यो हरेकपल्ट

अन्जुलीमा राख्न खोजें पानीलाई

काप कापबाट झरेर गयो

परेलीका खोल्सामै पनि अडिएन

पिएर नशाहरुमै पुर्याएं

तैपनि घट्दै जाँदो रहेछ

भरिरहनुपर्ने

तापिरहेको घाम पनि पातलिँदो रहेछ

ओझेल पर्दो रहेछ

बगैंचामा निस्केर फूललाई भनें-　नओइलाउनु है

शुभ्र हिमाललाई भनें - नपग्लिनु है

आश पाली बसें

अहँ, केही भएन सोचेजस्तो

सबथोक अदलबदल भए

काखैमा हुर्केका छोरा समेत

तन्नेरी भएर विदेश लागे

छोरीहरु कहिलेकाहीं आउँछन्

देश बदलियो, सरकार बदलिए

जनता अझै बदली (परिबर्तन) माग्दैछन

समय तीब्र चलेको छ भन्ने सुन्छु

किन हो कुन्नि

कहिल्यै नबिग्रेको यो नाडीघडी　भने

अचेल धीमा भएको छ

थाहा थिएन,

परिबर्तन यसरी　

आफ्नै नशामा समेत बग्दोरहेछ |

---------------------------------------------

गीत

आए आए जस्तो लाग्थ्यो बैंश आफ्नो गैगएछ

पातमाथि रात बस्ने शीतजस्तो भैगएछ

झर्दा झर्दै आँगनमा घाम अर्कै भैगएछ

छिर्दा छिर्दै बगानमा याम अर्कै भैगएछ　

चुनी लाउँदा फूल एउटा, बास बेग्लै भैगएछ

जुनीभरी संगालेको प्यास सग्लै रही गएछ

रेट्दा रेट्दै सारंगीको ताल अर्कै भैगएछ

हिंड्दा हिंड्दै पैतालाको चाल अर्कै भैगएछ

यत्ति धेरै तृष्णा साँची, यत्ति धेरै स्वप्न साँची

भिडदा भिडदै जोबनको रंग थाँती रही गएछ

छोए छोए जस्तो लाग्थ्यो .......

उर्जा

2011-10-27T14:44:00.000-07:00

घाम कहीं त पर्छ, हावा कतै त चल्छ

हेर नदी बगेको, छाँगो कतै त झर्छ

खोज्छौ कहाँ बिकल्प, उर्जा छ यत्रतत्र

तानी निकाल्नु पर्छ, उर्जा छ आफ्नै भित्र

छन् यत्तिका बुट्यान, इन्धनका बोट होलान्

उर्जा समेल्न मिल्ने भान्सा र गोठ होलान्

टिपेर उर्जा निस्कौं, दियो यहीं त बल्छ

दियोले दियो बाल्छ, उर्जाले तिर्छ खर्च

संतापमा अल्झी बस्नु, होइन यो राम्रो तर्क

उर्जा खिपेरै हामी सम्बृध्द बन्नु पर्छ

संसार जो गर्न सक्छ, हामी नसक्ने के छ ?

हाम्रै पसिना, पौरख, उर्जाले बन्छ देश |

शुभ दिपावली तथा भाईटीकाको हार्दिक मंगलमय शुभकामना !

रुख भएपछि......

2011-10-14T08:34:00.000-07:00

एकाएक म रुख भएँ

जरा हालें,

हाँगा हालें,

र पातहरु पलाएं,

भनें -

अब कहीं जान्न

यो ठाउँ छोडेर,

बरु अग्लो भै हेर्छु यहींबाट

स्थिर उभिएर,

धर्तीलाई छायाँ दिएँ मैले

पक्षीलाई मायाँ दिएँ

घाम-जुनको साथी बनें

झरी-हुरीको साक्षी बनें

र भनें-यो पनि जीवन रहेछ,

गहिराइले थाम्दो रहेछ यसको उचाईं !

धेरै भएको थिएन ,

कहाँ कहाँबाट पथिकहरु आए

हाम्रो यो बगैंचा हेरेर रमाए

र भने -

अहा, क्या रुखहरु रहेछन !

क्या बगैंचा　!

हामीले पनि यस्तै बेर्ना सार्न पाए हुन्थ्यो

हामीले पनि यिनका बिउ उमार्न पाए हुन्थ्यो !

बाबु, त्यो पैसा हो　!

2011-10-14T08:16:00.000-07:00

भर्खरै भरिभराउ भएर

एउटा बस हुइंकिएर गयो

चमेरो झैं झुन्डिएर जाने आँट भएन

सडक-पेटीमा उभिएर

हामीले ट्याक्सी रोक्दै गर्दा

चप्पल पडकाउँदै

लखर लखर हिड्दै गयो एउटा मान्छे

एकाध घण्टा पछि

बजारमै फेरि जम्काभेट भयो उसंग

छोरोलाई अनौठो लागेर सोध्यो-

बाबा, यो मान्छे त अघि हिडदै थियो

हाम्रो घरैअघिबाट

यहाँसम्म ऊ किन हिंडेको ?

मैले मनमनै भनें -

बाबु त्यो पैसा हो, उसलाई हिंडाउने

ऊ त बस , सके ट्याक्सीमै पनि आउन चाहन्थ्यो

सरर गाडी चढ्न कसलाई मन हुँदैन ?

अर्को दिन

लुगा-कपडाको पसलमा

ओल्टाई पल्टाई गर्दै

कुनै चिज हेरिरहेको देखें उसलाई

निकै बेरपछि टोकरीमा हाल्यो त्यो 　

र लम्किंदै हिंड्यो ढोकातिर

अलिपर पुगेपछि

के के सम्झेर

टक्क उभियो ,

एकछिन टोलायो

र वर पर हेर्दै

लुसुलुसु फर्की आएर

उठाएको चिज त्यहीं थुपुक्क राखेर

अनिच्छाले खुट्टा लतार्दै

पसलबाट सुटुक्क बाहिरियो

यसरी कि,

मानौं, ऊ त्यहाँ आएकै थिएन

काँधमा बसेको मेरो सानो छोरोले

मलाई सोध्यो -

बाबा, त्यो मान्छे किन नकिनी गएको ?

मैले मनमनै भनें -

बाबु, त्यो पैसा हो, किन्न नसक्ने

मानिसलाई त अझै किन्न मन थियो

मन परेको कुरा किन्न कसलाई मन हुँदैन ?

घरबाहिर घुम्न निस्कंदा

पटक पटक

छोरो यसरी नै प्रश्न गर्छ मसंग

जब ऊ देख्छ

खाजाघरको डिस्प्ले-मेनुनेर कोही घोरिइरहेको 　

या हाटबजारमा रित्तैझोला घुमिरहेको

अक्सर भोको या निनाउरो

छायाँ जस्तो अनुहार　

उसलाई बताउन मिल्ने जवाफ नहुनाले

चंगा देखाएर दंग पार्न खोज्छु उसलाई

बेलुन दिएर भुलाउँछु

तैपनि,

ऊ ठूलो र बुझ्ने हुँदासम्म

यस्ता प्रश्नहरु नरहिदिए

कति खुशी हुन्थें होला म　!

बाटोका कुरा

2011-09-17T17:24:00.000-07:00

खोइ,
जति
ठूला कुरा गरे पनि

कुनै गतिला बाटा बनाएनौ तिमीले

यतिन्जेल
धेरै चौडा
बाटा
बन्नु पर्ने थियो

धेरै ठुला सबारी हिंड्नुपर्ने थियो

जताततै बाटैबाटा हुनुपर्थ्यो
तिम्रा भाइबहिनी र सन्ततिका लागि,
अब उनीहरुले
कहाँ कहाँ बाटो देखे र गए
अझै बाटो हेर्दैछन फर्की आउनलाई

आफैं बाटो खन्छु भन्ने त कमै हुन्छन

त्यस्तालाई पनि धपायौ तिमीले
अब त्यसो नगर है
किनभने

बाटाहरु प्रशस्तै चाहिन्छन हामीलाई

एउटा बाटो खन्दै गर्दा

अर्को खोज्दै गर्नुपर्ने समय भयो अब

बाटामाथि र बाटामुनि पनि

बाटा बनाउनु पर्ने बेला भयो अब

मैले नबुझेको कुरो यहि छ-

तिमी भन्छौ-

बाटाहरु धेरै भएपछि मानिस हराउँछ

म भन्छु-

बाटै नभए पो मानिस हराउँछ

जस्तै होस्,

बाटो एउटा भेट्यो भने मानिस आफ्नो घर आउँछ

माकुराको घर

2011-09-02T18:10:00.000-07:00

जत्ति हेर्यो

उत्ति रहस्यमयी छ

यो माकुराको घर !

यस्तरी तन्कने

यस्तरी जेलिने

जे छोयो तेसैमा बेरिने

यो माकुराको घर

छिन छिनमा हुत-हुत कुदिरहने यो हावामा

(एकै डल्लो परेर फुत्त नझरिकन)

कसरि झुन्डिरहने होला

यति सुन्दर भएर !

यत्तिका झ्यालै झ्याल भएको

यत्तिका प्वालै प्वाल भएको

जताबाट पसे पनि हुने

जताबाट निस्के पनि हुने

यो अनौठो घर

के अन्दाजले ठड्याएको हो !

कति झिना रेशाले अड्याएको हो !

तैपनि

बिल्कुल निडर र निसंकोच 　　

यो घरको थानेदारलाई हेर

बसेरै ढुक्कैले आहारा जुटाउँछ

घरैले अरुलाई　निशाना लगाउँछ

यार, छानो कता छाउने हो !

यार, चुलो कहाँ लाउने हो !

भुइँ र सिलिंग

भित्ता र दलिन

माथि-तल, सुल्टो-उल्टो

सब एकसमान छन् यसका लागि

कहीं छेकबार छैन, टाँगीदिए पुग्ने

जालमा पर्नेलाई तानिदिए पुग्ने

न घंडेरी किन्नुपर्ने ,

न जग खन्नुपर्ने ,

ढुंगा या इंट्टा नगांसेरै पनि

हेर न यसका फुल बुट्टा!

देख्न मिलेपनि प्राय नदेखिने

एकातिर तोडे, अर्कोतिर जोडिने

जो घेरियो फन्दामा

उसैले मात्र बुझ्ने,　

कसैगरी नचुँडिनलाई

अजस्र रेशाहरुको मुहानसंग सम्पर्क भएको…..

जत्ति सोच्यो

उत्ति रहस्यमयी छ

यो माकुराको घर !

बादल र बतास

2011-08-20T21:06:00.000-07:00

पुरै आकाशलाई राजमार्ग ठानेर

बादललाई बाहन मानेर

बतासहरु यात्रा हाँकिरहन्छन

कहाँ पुगेर फर्किने हो

या बेसुरमै कतै अड्किने हो

केहि थाहा छैन

कुनै गन्तब्य पनि छैन

तिमी भन्छौ-

बादल कहाँ पो जान्छ र ?

बगर महेन्द्रपूल चल्ने ट्याक्सी झैं

यहीं वरपर घुमिरहन्छ

हिउँद वर्षा रुंगिरहन्छ

मैले त कहिलेकाहीं आकाश शुन्यै पाएको छु

चारैतिर आँखा बिछ्याउँदा

एक टुक्रा बादल नभेटेको छु

माछापुछ्रेको आँखामा सजाउन

एक ठुन्को गाजल नभेटेको छु

फेरि सुटुक्क के लिन आउँछ कुन्नि

खोंचमा बिसाएको देख्छु एकाबिहानै

झोंकमा पुत्ताएको, फन्फनाएको देख्छु

जथाभावी तेर्सिएर

घामलाई छेल पार्छ यो

पहाड पर्बत छेकिदिएर

मनमै ओझेल पार्छ यो

बतास यसलाई ट्यांकर बनाउँछ र

एक मैदान पानी खन्याउँछ

बतास यसलाई लरी बनाउँछ र

एक पहाड हिउँ खन्याउँछ

कहिले खाली खाली यसै पनि कुदाउँछ

कहिले मध्य आकासमै भाइ-भाइ जुधाउँछ

बतास जस्तो अल्लारेको इच्छामा बहकिएर

बादलहरु आकाशमा नाचिरहन्छन

बतासहरु यात्रा हाँकिरहन्छन

फेरि केहि थुंगाहरु

2011-08-05T19:58:00.000-07:00

लामो साधनापछि

बल्ल तयार भयो

छोटो कविता

------------

गाऊंभरी बग्रेल्ती

निभेका अगुल्टा

साउन लागेछ

--------------

हरेकसाल दैलोमाथि

पूजा-स्मृति ताजा

नागराजा

--------------

फुल्न थालेदेखि नै

केटाकेटीको सपनामा

सुन्तलाको बुढो रुख

---------------

तीजको मेला

कहाँबाट सम्झिन्छु

गुराँसे पाखा ?

---------------------

पिंढीको कुनाबाट

मुण्टो निकाल्छ

बिउको आलु

----------------

मालती फूल

कसैले लेख्यो र

तिम्रो कबिता ?

--------------

खेतको घर

टम्मै भरिएको

धानको हस्कोले

----------------

अनपढ आमा

अक्षतामै भर्नुहुन्छ

अट्नेजति आशिष

----------------

भैलिनी गाना

पैसामै बिक्री हुन्छ

सुनको छाना

------------------

झिंगाको भुँ भुँ

सुतेको कुकुर

उठेर अन्तै लाग्छ

----------------

फुक्लेको दांत

कसले फालिदेला

घरै कटाएर ?

---------------

हतार हतारमा

छिमेकीको खबर-

केरा रुखमै पाके!

-------------------

लामो बाटो

खच्चड र मान्छे

अनन्य मित्रता

-------------------

लेखिदिएछ निधारमा

कलिलै उमेरमा

नाम्लोले भाग्यरेखा

-------------------------

सुत्नुअघि

सिरक फट्कार्छु

जाडो अझै बाँकी छ

------------------------------

हिउँले गायो

घामको गीत

आफैं पग्ली जानलाई

--------------------

धूप-ज्ञान

2011-07-24T21:21:00.000-07:00

तिमीले धूपको रंग हुँदैन भन्थ्यौ

हेर,
धूप टल्केको

रुखका पात पातमा

घरका छत छतमा

(
घामको ज्योति चोरेर

आफैं घाम बनेजस्ता जस्ताका छाना
!)

हेर,
रापमा बलेका सडकहरु

हेर,
तापले गलेका फूलका अधरहरु

युद्धविरामको बस्तीमा झैं

धूपको चकमन्न आवाज सुनेनौ तिमीले
?

बच्चाहरु चौरमा
खेलेको भेटिन्न

बृद्धहरु　पार्कमा टहलि
एको देखिन्न

सबैलाई
नजरबन्दमा थुनेर

एकछत्र भुन्ग्रोको डोज़र
लगाउंदै हिंडेको

धूपको पदचाप देखेनौ तिमीले
?

हेर, मान्छेका आँखा
आँखामा धूप छल्केको

हेर, मान्छेका नशा नशामा धूप बल्केको

बाहिर निस्केर त हेर
,

तिम्रो छायाँ पनि डढेको छ आज

यी खेत,
बगरको के कुरा

खोलैमा आसन गाढेर बसेका

यी भीमकाय
ढुंगासमेत

पकाउंदैको
चुलोबाट झिकेजस्तै न्याना छन्

बोझ खेप्न नसकेर

मृतकझैं लत्रक्कै पल्टेको बतास र

त्यसमाथि सबार धूपलाई चिनेनौ तिमीले ?

-------------------------------

यो मैले ठीक गरें कि गरिन
,

कहाँकहाँदेखि उसले ल्याईदिएका

सबै राम्रा उपहारहरु भुलेर

पोहोर झैं
,

यो साल पनि

उसको बसाइलाई छोट्याएर

'बिदाइ.......!'
भन्न आतुर छु म,

हुन त, त्यति
नभन्दैमा

उसैले भनिहाल्नेछ
-

'फेरि भेटौंला'

फोहर शहरको कुरा

2011-07-06T07:50:00.000-07:00

धेरै पल्ट सुकिला मुकिलाको कुरा चल्यो
साँच्चै यो के भएको यार

मानिस सफा छन्,

शहर फोहर छ

(प्रश्न गर्नेलाई प्रतिप्रश्न हाजिर छ -

“फोहोरी भई बस्न कसलाई रहर छ ?”)

बाटा त साँगुरा थिए नै

तीन चौथाइं ढाकेर बसेको

यो दुर्गन्धको पहाड

टाढा टाढासम्म गन्हाएर

धर्तीमै नर्क भेटाउँछ

अत्तालिंदै वल्तिर पल्तिर हिंडेपनि

एकपल्ट त अबश्य टेकाउँछ,

तैपनि जोसुकैलाई सोध्नोस् -

किन यस्तो भयो ?

निस्सन्देह, सिंहदरबारतिर देखाउंछ

यो शहरमा

घरघरै विदुषी र विचारकहरु छन्

टोलटोलै समाजसेवी र सुधारकहरु छन्

ठुल्ठुला सभा, गोष्ठी संचालकहरु छन्

प्राज्ञ, पठित, पत्रकार, प्रचारकहरु छन्

ओठ चल्छ सबैको, आँट चल्दैन

सरकार निकम्मा छ, कसलाई थाहा छैन ?

उसैको उछितो नगरी दिन ढल्दैन

यार यो के भएको

मानिस सफा छन्

फोहर छ नदी

समाधिमा ढल्ने, जल्ने ठाउँ बाग्मती

पबित्र तीर्थस्थलको हरे यो दुर्गति !

हजुरआमाप्रति

2011-06-19T07:57:00.000-07:00

सय साल पुग्नुभयो हजुरआमा

उहाँलाई धेरै धेरै शुभकामना !　

जब हामी कच्चा बच्चा थियौं

हजुरआमा हट्टाकट्टा हुनुहुन्थ्यो

हामी अबोध र कमजोर हुँदा

भूत, चोर, सर्प, बाघ या दुष्टआकृति जेसुकै होस्

हाम्रा डरका हर कुनामा

संरक्षकको भूमिकामा

हजुरआमा उभिनुहुन्थ्यो

(हुन त हामी अटेरी बन्दा,

राडीपाखीको भुत निकाल्ने पनि उहाँ नै रहेछ !)

जे होस्

ती दिन बिते र धेरै चिज बदलिईसक्यो

अब हामीलाई

अप्ठेरो गौंडा झर्न परे

हजुरआमाको हात चाहिन्न

उर्लंदो खहरे तर्न परे

हजुरआमाको काख चाहिन्न

पर्खालको डिलमा बसेर

हामी घर नफर्कुन्जेल कुरिरहने

हजुरआमाको त्यो बेला पनि छैन अब

मध्यदिनको घाममा घरभित्र छिरेर

नातिहरुकै निम्ति

अगेनाको भुंग्रोमा मकै पोल्ने

समय पनि रहेन अब

खालि उही रहेको कुरा

हामीहरुप्रतिको हजुरआमाको गर्व,

निरन्तर कामना र आशिर्बाद नै हो

आज उहाँ कमजोर हुनुहुन्छ

बृद्ध, अशक्त र बिरामी हुनुहुन्छ

शायद,

हाम्रा सबैकुरा पनि बुझ्नुहुन्न उहाँ

सुनाउने उस्तो फुर्सत पनि छैन हामीलाई

(फूल गुच्छा र बर्थडे-केकसम्मको

लम्बेतान योजनाको प्रसंग पनि होइन यो ! )

बेफुर्सदीकै बीचमा पनि

हजुरआमालाई भेट्ने नाममा

जहिलेसुकै कोही आए पुग्छ उहाँलाई

टाढाबाटै सही

सन्चो बिसन्चो सोधेर हजुरआमाको

एक घन्टी फोन बजाए पुग्छ उहाँलाई

डाँडामाथिको जुन भएकी हजुरआमालाई

हामी काखमै हुर्केकाले

सम्झेमात्रै पनि लाख होला कि ?

Tales of Sun and Rain (घामपानीका कहानी)

शहिदहरुप्रति

असन्तुष्टिका दुई स्वर

कसम

हिउँप्रतिको अनास्था

केहि थुंगा / केहि गुच्छा

देश फर्कने कुरा

मन राख्ने आग्रह

गोधुलीका स्वरहरु

उर्जा

रुख भएपछि......

बाबु, त्यो पैसा हो !

बाटोका कुरा

माकुराको घर

बादल र बतास

फेरि केहि थुंगाहरु

धूप-ज्ञान

फोहर शहरको कुरा

हजुरआमाप्रति

बाबु, त्यो पैसा हो　!